Upadłość firmy a pracownicy – co dzieje się z zatrudnieniem, gdy przedsiębiorstwo traci zdolność do regulowania swoich zobowiązań? Problemy finansowe pracodawcy mogą budzić obawy o utratę pracy, wypłatę zaległych wynagrodzeń oraz możliwość otrzymania odprawy. Ogłoszenie upadłości nie oznacza jednak automatycznego rozwiązania wszystkich umów o pracę ani utraty prawa do należnych świadczeń. Wyjaśniamy, jakie prawa przysługują pracownikom, jak przebiegają zwolnienia, kiedy można skorzystać z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i co zrobić, gdy pracodawca przestaje wypłacać pensje.
Spis treści:
- Upadłość firmy a pracownicy – co zmienia ogłoszenie upadłości?
- Upadłość firmy a zwolnienia – jak rozwiązywane są umowy?
- Co z zaległym wynagrodzeniem po ogłoszeniu upadłości?
- Upadłość firmy a FGŚP – kiedy fundusz wypłaca świadczenia?
- Co możesz zrobić, gdy pracodawca przestaje płacić?
- Podsumowanie
Upadłość firmy a pracownicy – co zmienia ogłoszenie upadłości?
Upadłość jest postępowaniem sądowym służącym uporządkowaniu sytuacji niewypłacalnego przedsiębiorstwa i zaspokojeniu wierzycieli z jego majątku. Po jej ogłoszeniu zarząd nad majątkiem tworzącym masę upadłości przejmuje syndyk. Wykonuje on również obowiązki związane z zatrudnieniem, rozliczeniami i dokumentacją pracowniczą.
Relacja między upadłością firmy a pracownikami zależy między innymi od tego, czy przedsiębiorstwo będzie jeszcze czasowo prowadzone, czy od razu rozpocznie się likwidacja jego składników. Część zatrudnionych może przez pewien okres kontynuować pracę, jeżeli jest ona potrzebna do zabezpieczenia majątku, realizacji zamówień albo przeprowadzenia likwidacji. Inni pracownicy mogą otrzymać wypowiedzenia.
Nie zakładaj więc, że informacja o złożeniu wniosku upadłościowego oznacza natychmiastowy koniec zatrudnienia. Złożenie wniosku i ogłoszenie upadłości przez sąd to dwa różne zdarzenia. Dopóki umowa nie zostanie rozwiązana, pozostają związane z nią prawa i obowiązki, w tym obowiązek świadczenia pracy, o ile nie otrzymasz odmiennej informacji od pracodawcy lub syndyka.
Upadłość firmy a zwolnienia – jak rozwiązywane są umowy?
Samo postanowienie sądu nie rozwiązuje umów o pracę. Przy upadłości firmy zwolnienia następują w drodze przewidzianej przepisami prawa pracy, najczęściej przez wypowiedzenie dokonane przez syndyka. Upadłość pozwala jednak stosować szczególne regulacje, które ułatwiają zakończenie zatrudnienia w likwidowanym przedsiębiorstwie.
W przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony albo na czas określony trzymiesięczny okres wypowiedzenia może zostać skrócony, nawet do jednego miesiąca. Za pozostałą część okresu pracownikowi przysługuje odszkodowanie, które należy uwzględnić przy rozliczaniu należności pracowniczych.
Jeżeli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników, zastosowanie mogą mieć również przepisy o zwolnieniach grupowych. Prawo do odprawy może powstać wtedy, gdy stosunek pracy jest rozwiązywany z przyczyn niedotyczących pracownika i zostały spełnione pozostałe ustawowe warunki. Jej wysokość zależy między innymi od stażu pracy u danego pracodawcy.
Ogłoszenie upadłości ogranicza zakres części przepisów zapewniających szczególną ochronę przed wypowiedzeniem. Nie oznacza to jednak, że syndyk może pominąć formalności. Nadal znaczenie mają prawidłowe doręczenie oświadczenia, wskazanie okresu wypowiedzenia, wydanie świadectwa pracy oraz rozliczenie wynagrodzenia, urlopu i innych należnych świadczeń. Jeśli masz wątpliwości dotyczące dokumentu otrzymanego od syndyka, sprawdź datę rozwiązania umowy i podstawę wskazaną w wypowiedzeniu.
Co z zaległym wynagrodzeniem po ogłoszeniu upadłości?
Niewypłacona pensja nie znika wraz z ogłoszeniem upadłości. Wynagrodzenia, dodatki, ekwiwalent za niewykorzystany urlop, odprawy i niektóre odszkodowania mogą stać się wierzytelnościami pracowniczymi uwzględnianymi w postępowaniu. Należności pracowników są traktowane w sposób uprzywilejowany, lecz nie oznacza to pewności ich pełnej wypłaty z majątku firmy.
Wierzytelności pracownicze wynikające z dokumentacji upadłego są co do zasady umieszczane na liście wierzytelności z urzędu. Mimo to powinieneś zachować umowę, aneksy, listy płac, ewidencję czasu pracy, paski wynagrodzeń oraz korespondencję dotyczącą zaległości. Warto również sprawdzić, czy wykazana kwota obejmuje wszystkie składniki należnego świadczenia.
Znaczenie ma moment powstania należności. Zaległości sprzed ogłoszenia upadłości są rozliczane w ramach postępowania upadłościowego. Wynagrodzenie za pracę wykonywaną już po ogłoszeniu upadłości jest natomiast zobowiązaniem masy upadłości i podlega innym zasadom zaspokajania. Do skutków ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy należy więc także zmiana trybu rozliczania należności pracowniczych.
Upadłość firmy a FGŚP – kiedy fundusz wypłaca świadczenia?
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych służy ochronie pracowników w razie niewypłacalności pracodawcy. Zależność między upadłością firmy a FGŚP nie polega jednak na automatycznym pokryciu wszystkich zaległości. Fundusz wypłaca wyłącznie świadczenia wskazane w przepisach, za określone okresy i do ustawowych limitów.
Ochrona może obejmować między innymi wynagrodzenie za pracę, wynagrodzenie za czas usprawiedliwionej nieobecności, ekwiwalent za urlop, odprawę oraz niektóre odszkodowania związane z rozwiązaniem stosunku pracy. To, czy dane roszczenie zostanie pokryte, zależy od jego rodzaju, daty powstania oraz związku czasowego z niewypłacalnością pracodawcy lub ustaniem zatrudnienia.
Po wystąpieniu niewypłacalności w rozumieniu przepisów wykaz niezaspokojonych roszczeń pracowniczych przygotowuje syndyk, pracodawca albo inna osoba sprawująca zarząd nad majątkiem. Na jego podstawie składa się zbiorczy wniosek o wypłatę świadczeń. W przypadkach przewidzianych prawem pracownik może także złożyć indywidualny wniosek do marszałka województwa za pośrednictwem właściwego wojewódzkiego urzędu pracy. Jeżeli czekasz na pieniądze, ustal:
- czy Twoje roszczenie zostało ujęte w dokumentacji pracowniczej;
- jaką kwotę i okres wskazano;
- czy przygotowano wykaz świadczeń należnych pracownikom;
- czy konieczne jest złożenie przez Ciebie dodatkowych dokumentów.
Wypłata z FGŚP nie zamyka postępowania wobec niewypłacalnego pracodawcy. Fundusz w zakresie wypłaconej kwoty wstępuje w prawa pracownika i może dochodzić zwrotu z masy upadłości.
Co możesz zrobić, gdy pracodawca przestaje płacić?
Nie czekaj z gromadzeniem dokumentów do chwili ogłoszenia upadłości. Zapisz wysokość zaległości z podziałem na miesiące i składniki, pobierz dokumenty kadrowe oraz zabezpiecz korespondencję potwierdzającą wykonywanie pracy. Po ustanowieniu syndyka ustal, gdzie możesz zweryfikować swoje należności i do kogo kierować pytania o świadectwo pracy lub wypłatę.
Jeżeli firma jest zagrożona niewypłacalnością albo już niewypłacalna, lecz ma realne podstawy do dalszego działania i wykonania układu, warto przeanalizować inne rozwiązania. Restrukturyzacja przedsiębiorstw może służyć uniknięciu upadłości i zawarciu porozumienia z wierzycielami. Jednym z dostępnych trybów jest postępowanie o zatwierdzenie układu. Wybór procedury wymaga oceny kondycji przedsiębiorstwa, struktury zadłużenia oraz możliwości terminowego finansowania bieżących wynagrodzeń.
Kancelaria Prawa Restrukturyzacyjnego i Upadłościowego Waldemara Łukaszowicza wspiera przedsiębiorców w analizie sytuacji, przygotowaniu wniosku oraz kontaktach z sądem, syndykiem i wierzycielami. Pomoc może dotyczyć zarówno restrukturyzacji, jak i procedury obejmującej upadłość spółki albo jednoosobowej działalności gospodarczej.
Podsumowanie
Ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nie powoduje automatycznego rozwiązania umów o pracę, ale może prowadzić do zwolnień i zmiany sposobu rozliczania należnych świadczeń. Pracownicy zachowują prawo do zaległych wynagrodzeń, odpraw i innych świadczeń, jeśli spełnione są warunki przewidziane w przepisach. Część roszczeń może zostać zaspokojona z masy upadłości lub ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Warto więc zadbać o dokumentację zatrudnienia, sprawdzić wysokość zaległości i pozostawać w kontakcie z syndykiem. W przypadku przedsiębiorstw, które mają możliwości dalszego funkcjonowania, alternatywą dla upadłości może być restrukturyzacja, pozwalająca podjąć próbę ochrony miejsc pracy i uregulowania zobowiązań wobec wierzycieli.
